XIX. Yüzyılda Etnoloji Merakı: Aztek Çocukları

Maximo ve Bartola, San Salvador’da dünyaya gelen iki kardeşin sahne isimleridir. Maximo ve Bartola, mikrosefali* olarak dünyaya gelen kız ve erkek kardeşlerdir. Bilişsel ve gelişimsel engelli olan kardeşler anneleri tarafından Amerika Birleşik Devletlerine götürülüp iyileştirilmek üzere Raymondo Selva adındaki bir tüccara verilirler.

Raymondo Selva; Maximo ve Bartola’yı, bir organizatör olan Morris’e satar.

Moris iki kardeşi Amerikan halkına sunmak için bir hikayeye ihtiyaç duyar. Oluşturduğu hikayeye göre Maximo ve Bartola kayıp bir şehrin Aztek tapınağında bulunan son Azteklerdir. Bunun için “Aztek Çocukları” ismiyle ilk olarak 1840’ların sonunda sergilendiler.

XIX. yüzyılda Amerika’da etnolojiye olan merakın çokluğu sebebiyle Maximo ve Bartola çok ilgi görür.

Halk tarafından görülen ilgi gittikçe büyürken bilim camiası da iki kardeşi incelemek ister. Kökenlerine dair birçok makale yayımlanır, tartışmalar yaşanır. Birleşik Devletlerin başkanı Millard Fillmore tarafından Beyaz Saray’a davet edilirler, ünleri gittikçe artar.

Maximo ve Bartola, 1853’te Kraliçe Victoria ile görüşmek üzere Buckingham Sarayı’na çağırılırlar.

Anatomist, biyolog Richard Owen; Maximo ve Bartola’ya ziyarette bulunur ve onları muayene eder. Etnik kökenlerinin ne olduğuna dair yapılan tartışmalar iki kardeşin popülaritesini arttırır. Sonraki turlarında Rusya ve Avusturya imparatorları; Hollanda, Belçika, Bavyera kral ve kraliçeleri önünde sergilenirler. Bu turlar boyunca Morris’in gözetimi altında kalırlar.

Amerika’ya döndüklerinde, 1860’ta şovmen P.T. Barnum’a ait olan “Barnum’s American Museum”da sergilenirler.

İlerleyen yıllarda Amerika’da daha başka keşiflere ilgi duyulmaya başlandığında, ilgi çekmek amacıyla Maximo ve Bartola 1867’de evlendirilirler. Evlenmeleri için ise Morris, kız ve erkek kardeşlerin evlenmelerinin bir Aztek geleneği olduğu bahanesini ileri sürer.

Maximo ve Bartola’nın sonuna dair detaylar bilinmez.

İki kardeş; fırsatçıların himayesinde birçok ülke ve sarayı gezerek, yetersizliklerini paraya çevirenlerin gözetiminde bir ömür yaşamak zorunda bırakılır.

*Baş ve baş çevresi boyutlarının normalden daha küçük olması.

Kaynakça

MAXIMO & BARTOLA – The Aztec Children

Aslıhan Aksakal
Eskişehir’de doğmuş; ilk ve ortaöğrenimini İstanbul’da, lise eğitimini ise Eskişehir’de tamamlamıştır. Şu anda İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğrenim görmektedir. Kitap editörlüğü ve çeşitli dergilerde yazarlık yapmaktadır.