Çağdaş Türk Ozanı: Barış Manço

Erzurum, Aşıklar Kahvesi. Kaynak: Bir Dünya 'Barış'ı, Barış'ın Dünyası Sergisi, CRR Konser Salonu, 15-25 Şubat 2019.

1943’te müzisyen bir ailenin içine doğan Manço, 1999 yılında, daha 56 yaşındayken yaşama veda etmiştir. Pek uzun sayılmayan bu ömre ciddi başarılar sığdıran Barış Manço klasikleşmiştir, her çağın çağdaşı olabilmeyi başarmıştır. Her kesime, her cinse, her renge sesini duyurmuş; yaptığı televizyon programının ismi gibi “7’den 77’ye” hitap edebilmiştir.

Manço müziğinde evrenselliği ve ulusallığı bir arada barındırmıştır.

Müzikleriyle, televizyon programlarıyla Türkiye’ye dünyayı, dünyaya Türkiye’yi göstermiştir. Manço; Türk tarihini, Türk kültürünü, Türk dilini, edebiyatını ve sanatını yansıtan eserler ortaya koyan bir müzik adamı olmuştur.

Barış Manço geçmiş mirası kullanarak çağına uygun hatta çağını aşan müzikler ortaya koymuştur.

Manço Divan Edebiyatı’ndan, Dini-Tasavvufi Halk Edebiyatı’ndan da yararlanmıştır. Fakat asıl kaynağını ve devam ettirdiği geleneğini Âşık Edebiyatı çerçevesinde meydana getirmiştir. Böylece Türk toplumu, çağına uygun yeni tip ozanını Barış Manço’nun kişiliğinde ve ortaya koyduğu işlerinde bulmuştur.

Manço; Türk kültüründen, Âşık geleneğinden şuurlu olarak beslenmiştir.

O, şarkılarının son dörtlüğüne âşıklar gibi imzasını atmıştır. “Yaz dostum, Barış söyler kendi bir ders alır mı ?”, “Kırk yılda bir gelir Barış gibisi” gibi sözlerle ismini tapşırmıştır -ismini, mahlasını kullanmıştır-.

Şarkılarında halka mal olmuş deyimlerden, atasözlerinden bolca faydalanan Manço toplum norm ve değerlerinin aktarılmasında da önemli bir yere sahiptir.

“Bugün Bayram”, “Halil İbrahim Sofrası”, “Sarı Çizmeli Mehmet Ağa”, “Ahmet Bey’in Ceketi” gibi şarkılarıyla değerleri anlatmaya çalışmıştır. Aynı zamanda halk kültüründe önemli addedilen sayılardan, şarkılarında sıkça faydalanmıştır.  “Nazar Eyle” şarkısı, 40 yıllık birikimini anlattığı “40. Yıl” bestesi buna birer örnektir.

Manço’nun düşüncelerimizi özetleyen cümleleri:

Olayların hepsi bizim halkımızda toplumumuzda var. Tarihimizde, geçmişimizde, kültürümüzde… inanılmaz zengin bir Türk kültürü var. Bunu söylemem abes herkes biliyor. Çok canlı yaşayan bir halk kültürümüz var bizim. Ben oradan elimi daldırıp daldırıp çıkartıyorum. Benim kafam sürekli bunlarla dolu zaten. Bir gün ‘Sarı Çizmeli Mehmet Ağa’ oluyor, bir gün ‘Halil İbrahim Sofrası’ oluyor…”

Kaynakça

  • Emre, Havva, “Türk Milli Kültürüne Ait Destan, Efsane ve Anlatılarda Sıkça Geçen Formel Sayıların Barış Manço Şarkılarındaki Yeri”, Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, Cilt: I, Sayı: 1, 2012.
  • Erdoğan, Göktürk, “Türk Popüler Müzik Tarihinde Barış Manço’nun Yeri ve Önemi (1960-1980)”, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Ağrı, 2019.
Aslıhan Aksakal
2000 yılında Eskişehir’de doğmuştur. İlk ve ortaöğrenimini İstanbul’da, lise eğitimini Eskişehir’de tamamlamıştır. Şu anda İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğrenim görmektedir. Redaktörlük ve kitap eleştirmenliği yapmaktadır.